MICROBIOLOGY TERMINOLOGY – EXTENDED LIST

માઇક્રોબાયોલોજીના મહત્વપૂર્ણ શબ્દો (વિસ્તૃત)

GNM Nursing – INC Syllabus | ગુજરાતી + Scientific Terms | Exam Oriented | Mobile Friendly

1. પરિચય

Microbiology terminology એ સૂક્ષ્મજીવો, ચેપ, રક્ષણ, લેબોરેટરી પરીક્ષણ અને infection control સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક શબ્દો છે.

નર્સિંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે આ શબ્દો સમજવા જરૂરી છે કારણ કે:

• Doctor orders સમજવા

• Lab reports વાંચવા

• Infection control maintain કરવા

• Nursing procedures safely કરવા

• Exams માં definitions લખવા

2. MICROORGANISM RELATED TERMINOLOGY

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Microorganism	સૂક્ષ્મજીવ	આંખે ન દેખાતા જીવ
Microbiology	સૂક્ષ્મજીવ વિજ્ઞાન	microorganisms નો અભ્યાસ
Bacteria	બેક્ટેરિયા	એક કોષીય જીવ
Virus	વાયરસ	ખૂબ નાનો જીવ
Fungi	ફંગસ	yeast, mold
Parasite	પરોપજીવી	host પર રહે
Protozoa	પ્રોટોઝોઆ	એક કોષીય પરોપજીવી
Helminths	કૃમિ	કીડા જેવા પરોપજીવી
Pathogen	રોગકારક	disease કરે
Non-pathogen	નિર્દોષ જીવાણુ	disease ન કરે
Normal flora	સામાન્ય જીવાણુ	body માં રહે
Commensal	સહજીવી	નુકસાન ન કરે

3. CELL STRUCTURE RELATED TERMS

Term	Gujarati Meaning	Function
Cell	કોષ	જીવનું મૂળ એકમ
Cell wall	કોષ ભિત્તિ	protection આપે
Capsule	આવરણ	virulence વધે
Cytoplasm	કોષ દ્રવ્ય	metabolism
Nucleus	કેન્દ્ર	genetic material
Flagella	પૂંછડી	movement
Pili	રોમ જેવી રચના	attachment
Spore	બીજાણુ	resistant structure

4. GROWTH AND CULTURE TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Growth	વૃદ્ધિ	organism વધે
Culture	કલ્ચર	organism grow કરવું
Colony	વસાહત	bacteria group
Incubation	વિકાસ સમય	growth માટે સમય
Medium	વૃદ્ધિ માધ્યમ	organism grow થાય
Aerobic	ઓક્સિજન જરૂરી	oxygen માં grow
Anaerobic	ઓક્સિજન વગર	oxygen વગર grow
Facultative	બંનેમાં grow	oxygen હોય કે ન હોય
Generation time	દ્વિગુણ સમય	doubling time

5. INFECTION RELATED TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Infection	ચેપ	organism entry
Contamination	દૂષિતતા	microorganism હાજરી
Cross infection	પરસ્પર ચેપ	patient થી patient
Nosocomial infection	હોસ્પિટલ ચેપ	hospital acquired
Opportunistic infection	તક મળતા ચેપ	weak immunity માં
Acute infection	તીવ્ર ચેપ	sudden onset
Chronic infection	લાંબા સમયનો ચેપ	long duration
Local infection	સ્થાનિક ચેપ	limited area
Systemic infection	સમગ્ર શરીર ચેપ	bloodstream spread
Subclinical infection	લક્ષણ વગર	symptoms નથી
Latent infection	નિષ્ક્રિય ચેપ	inactive stage

6. IMMUNITY RELATED TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Immunity	રોગપ્રતિકારક શક્તિ	protection
Antigen	એન્ટિજેન	foreign substance
Antibody	એન્ટિબોડી	protection protein
Immune response	રક્ષણ પ્રતિક્રિયા	antigen સામે response
Innate immunity	જન્મજાત રક્ષણ	natural protection
Acquired immunity	પ્રાપ્ત રક્ષણ	exposure પછી
Active immunity	સક્રિય રક્ષણ	body antibody બનાવે
Passive immunity	નિષ્ક્રિય રક્ષણ	ready antibody મળે
Cell mediated immunity	કોષ આધારિત	T cell response
Humoral immunity	દ્રવ આધારિત	antibody response
Hypersensitivity	અતિપ્રતિક્રિયા	allergy reaction
Autoimmunity	સ્વપ્રતિક્રિયા	body પોતે attack કરે

7. ANTIGEN ANTIBODY TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Antigen	એન્ટિજેન	foreign particle
Antibody	એન્ટિબોડી	protective protein
Immunoglobulin	ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન	antibody type
IgG	IgG	long term protection
IgM	IgM	first antibody
IgA	IgA	mucosal protection
IgE	IgE	allergy related
IgD	IgD	immune activation

8. STERILIZATION AND DISINFECTION TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Sterilization	સંપૂર્ણ જીવાણુ નાશ	spores સહિત
Disinfection	જીવાણુ ઘટાડવું	spores નહીં
Antiseptic	જીવાણુ વિરોધી	skin પર
Asepsis	જીવાણુમુક્ત સ્થિતિ	infection control
Medical asepsis	સ્વચ્છ તકનીક	clean technique
Surgical asepsis	નિષ્ક્રિય તકનીક	sterile technique
Autoclave	વરાળ sterilization	instrument
Hot air oven	સૂકી ગરમી	glass sterilize
Filtration	ફિલ્ટર	liquid sterilization
Radiation	કિરણ	sterilization
Fumigation	ધૂમ્ર disinfect	OT cleaning

9. TRANSMISSION RELATED TERMS

Term	Gujarati Meaning	Example
Transmission	ફેલાવો	spread
Direct contact	સીધો સંપર્ક	touching
Indirect contact	પરોક્ષ સંપર્ક	object
Droplet infection	છીંક દ્વારા	cough
Airborne	હવા દ્વારા	TB
Vector	જીવાત	mosquito
Fomite	વસ્તુ	कपડા
Vehicle transmission	માધ્યમ દ્વારા	water
Vertical transmission	માતાથી બાળક	pregnancy

10. PATHOGENESIS TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Pathogenesis	રોગ વિકાસ	disease process
Virulence	રોગ કરવાની શક્તિ	severity
Invasion	પ્રવેશ	tissue entry
Toxin	ઝેર	harmful substance
Exotoxin	બહાર ઝેર	secreted toxin
Endotoxin	અંદર ઝેર	cell toxin
Inflammation	સોજો	immune reaction
Necrosis	કોષ મરણ	tissue damage

11. DIAGNOSTIC TERMINOLOGY

Term	Gujarati Meaning	Use
Microscopy	માઇક્રોસ્કોપ તપાસ	organism જોવા
Staining	રંગ પ્રક્રિયા	bacteria ઓળખવા
Gram stain	ગ્રામ સ્ટેન	bacteria type
Acid fast stain	એસિડ ફાસ્ટ	TB detect
Culture	કલ્ચર	growth
Sensitivity test	સંવેદનશીલતા	antibiotic selection
Serology	સીરમ પરીક્ષણ	antibody detect
PCR	પીસીઆર	DNA detect
ELISA	એલાઇસા	antigen detect

12. PREVENTION AND CONTROL TERMS

Term	Gujarati Meaning	Explanation
Hygiene	સ્વચ્છતા	infection prevention
Vaccination	રસીકરણ	immunity
Isolation	અલગ રાખવું	infection control
PPE	વ્યક્તિગત સુરક્ષા	mask glove
Hand hygiene	હાથ ધોવા	infection control
Barrier nursing	રક્ષણ નર્સિંગ	PPE use
Standard precautions	સામાન્ય સુરક્ષા	all patients
Biomedical waste	બાયોમેડિકલ કચરો	safe disposal

13. EPIDEMIOLOGY RELATED TERMS

Term	Gujarati Meaning
Endemic	સ્થિર રોગ
Epidemic	મહામારી
Pandemic	વિશ્વવ્યાપી રોગ
Incidence	નવા કેસ
Prevalence	કુલ કેસ
Morbidity	બીમારી દર
Mortality	મૃત્યુ દર
Carrier	રોગ વહન કરનાર

14. COMMON DISEASE TERMINOLOGY

Term	Gujarati Meaning
Tuberculosis	ક્ષયરોગ
Typhoid	ટાયફોઇડ
Cholera	કોલેરા
Malaria	મલેરિયા
Dengue	ડેન્ગ્યુ
Hepatitis	યકૃત સોજો
AIDS	એઇડ્સ
Influenza	ફ્લૂ

15. MEMORY TRICKS (Mnemonic)

Infection terms

ICU

I – Infection

C – Contamination

U – Universal precautions

Sterilization related

SAD

S – Sterilization

A – Antiseptic

D – Disinfection

Transmission modes

CAADV

C – Contact

A – Airborne

A – Animal vector

D – Droplet

V – Vehicle

16. CLINICAL IMPORTANCE FOR NURSES

Microbiology terminology ઉપયોગી છે:

• Doctor order સમજવા

• Lab report સમજવા

• Infection control maintain કરવા

• Antibiotic therapy સમજવા

• Patient education આપવા

Example: Order: Maintain

asepsis Meaning: sterile technique રાખવી

17. EXAM KEY POINTS

1. Pathogen disease cause કરે છે

2. Infection microorganism entry છે

3. Sterilization spores સહિત નાશ કરે છે

4. Disinfection harmful organism ઘટાડે છે

5. Antigen foreign substance છે

6. Antibody protection આપે છે

7. Culture microorganism grow કરવા માટે

8. Asepsis infection control માટે જરૂરી

18. QUICK REVISION TABLE

Term	Meaning
Pathogen	રોગકારક
Infection	ચેપ
Antibody	રક્ષણ પ્રોટીન
Sterilization	સંપૂર્ણ નાશ
Culture	વૃદ્ધિ
Vaccine	રક્ષણ